Hoogsensitiviteit (HSP) is geen aandoening. Je hébt het niet, je bént het. En het is ook normaal. Helaas zie ik nog te vaak om mij heen dat kinderen en ouders niet begrepen worden. Gevoeligheid wordt vaak nog gezien als zwakte. Opmerkingen zoals: “gelukkig ben ik nuchter, je bent saai, je bent niet echt avontuurlijk ingesteld kunnen bij hooggevoelige kinderen en ouders soms hard aankomen. In plaats van ruimte voor de gevoeligheid, heerst de opvatting dat je wat mankeert en/ of je aanstelt. Je lichamelijke klachten, zoals bijvoorbeeld hoofdpijn, onverklaarbare buikpijn, diarree of andere klachten kan men niet plaatsen. Hoogsensitiviteit is geen ziekte, geen afwijking en ook geen aanstellerij.

Ben jij?

  • intuïtief, voel mensen en sferen goed aan?
  • ben fysiek gevoelig (pijn, voeding, medicijnen, kleding)?
  • snel overweldigd (lawaai, licht, vuil, stress)?
  • serieus, denk je na voor je iets doet?
  • snel geprikkeld en heb je behoefte aan rust?
  • vaak gevoelig genoemd?

Misschien ben je hooggevoelig. Doe hier de test.

Positieve eigenschap
Je eigen gevoeligheid heb je waarschijnlijk onbewust betiteld als zwak: “ik ben emotioneel, ik huil snel”. Allerlei meningen die je hebt gevormd op basis van wat anderen je hebben verteld. Maar hoog sensitieve personen zien eerder problemen, doorzien sneller verbanden en mogelijke risico’s. En in de omgang met anderen voel je intuïtief aan wat de ander nodig heeft, vaak voordat zij het zelf in de gaten hebben. Je kan goed luisteren. Anderen hebben je waarschijnlijk vaak verteld dat je warm, open, betrokken en meevoelend bent. En toch voel je je niet altijd op je gemak bij jezelf en bij anderen, terwijl er zoveel positieve kanten zitten aan hooggevoelig zijn.

Ik werd geforceerd naar mijn lijf en hoofd te luisteren. Yoga heeft mij enorm daarbij geholpen. Daardoor heb ik geleerd goed in contact met mezelf te staan en daar ook heel duidelijk over te communiceren met andere mensen. Ik ken mezelf door en door en weet meestal vrij goed hoe ik in een situatie zal reageren. Maar hoe kan jij ermee omgaan voor jezelf en je kind?

Hoe ga je ermee om?
Als ouder of leerkracht van een hooggevoelig kind, heb je de taak het kind te leren omgaan met de eigenschap. Meer dan andere kinderen, hebben sensitieve kinderen begeleiding van volwassenen nodig bij het opgroeien. Onderstaande tekst heb ik van www.ookzogevoelig.nl. Ze beschrijft op heldere manier mijn visie op, die ik graag met jullie deel:

Liefdevolle aandacht
Alle kinderen gedijen het best met liefdevolle aandacht. Hoog sensitieve kinderen hebben misschien wel een grote behoefte aan liefdevolle aandacht, d.w.z. aandacht die vanuit het hart gegeven wordt. Ze hebben het direct door als je niet oprecht bent en raken hierdoor in verwarring en gebeurt dat vaak, dan worden ze onzeker. Ze hebben extra behoefte aan een veilige en geborgen thuisbasis waar vanuit ze de voor hen overweldigende wereld ingaan.

Leer kinderen dat ze er mogen zijn, dat ze hun gevoel mogen vertrouwen, geef hen de ruimte zichzelf te ontdekken. Het opvoeden van een sensitief kind vergt soms heel wat creativiteit en doorzettingsvermogen van de ouders. Je kind heeft een aanzienlijke handleiding en veel dingen gaan niet vanzelf. Is de onvoorwaardelijke liefde aanwezig, dan geven ze je ook heel veel liefde en vreugde terug. Het zijn vaak heel bijzondere en fijne kinderen om te hebben!

Overprikkeling en eigenwaarde
De aanpak van hoog sensitieve kinderen is er op gericht overprikkeling te verminderen en onnodige overprikkeling te voorkomen. Dit betekent dat je als begeleider van een sensitief kind stuurt in de hoeveelheid prikkels van buitenaf die op het kind af kunnen komen. Bovendien is het belangrijk dat je probeert de hoeveelheid prikkels van binnenuit te verminderen door in gesprek te gaan met het kind over dingen die hem/haar overkomen of dwars zitten. Heel jonge kinderen zijn nog niet in staat om te gaan met overprikkeling en dat doen ouders meestal als vanzelf voor hen. Vanaf een jaar of 4 kunnen kinderen gaan leren hoe ze zichzelf kunnen redden. Volwassenen moeten hen daarin sturen en het voorbeeld geven. Voor sensitieve kinderen geldt dit des te meer. Ouders en leerkrachten zijn belangrijk in dit leerproces doordat zij kunnen sturen in de positieve en negatieve ervaringen die sensitieve kinderen opdoen. Kinderen gedijen op succeservaringen.

Als je kind eenmaal naar school gaat en een eigen sociaal leven krijgt, zal je kind vaker in situaties terechtkomen die moeilijk zijn. Sociale omgang met leeftijdsgenootjes is een grote bron van prikkels, omdat ze er zo onervaren mee zijn. Kinderen kunnen ook heel hard zijn onder elkaar waardoor een hsp ‘er niet zelden diep gekwetst thuis komt. Gedurende deze fase heeft je kind je steun/aanmoediging nodig om zichzelf door deze situaties heen te slaan en ervan te leren. Praat met je kind over zijn/haar gevoelens en doe ze niet af als aanstellerij of onzin.

Een andere belangrijke taak van volwassenen is het relativeren van negatieve ervaringen en het aanmoedigen van de positieve. Stel zelf ook geen te hoge verwachtingen aan je kind. Goede schoolresultaten zijn voor de toekomst minder belangrijk dan een goede eigenwaarde. Bij sensitieve kinderen is het vaak noodzakelijk de eigenwaarde bewust op te krikken door hen de dingen die wel goed gaan ook echt als successen te laten ervaren. Iedere overwinning, hoe klein ook, is belangrijk. Benadruk de activiteiten waarin het kind goed is en moedig dat aan. Probeer bv. een buitenschoolse activiteit te zoeken waar je kind haar eigen interesses kwijt kan of waar het goed in is. Negatieve ervaringen horen bij het leven maar je kunt misschien wel de onnodige en/of heftige ervaringen een beetje vermijden. Dwing ze niet tot sociale omgang die gedoemd is te mislukken.

Aan- en bijsturen
In overprikkelde toestand zijn hsk’s over het algemeen moeilijk “aanstuurbaar”, je kunt niet meer tot hen doordringen. Straf geven of vermanend toespreken maakt de overprikkeling door de extra stress alleen maar erger. Helaas is dat een standaard strategie van veel leerkrachten. Las liever een time-out in maar kom er later wel op terug. Of houdt ze gewoon een poosje stevig vast als troost en om aan te geven dat je hen steunt. Bedenk als je kind weer rustig is samen een strategie om de volgende keer dat dezelfde situatie zich voordoet, het anders (minder overprikkelend) aan te pakken. Het is niet zo dat je hsk’s geen kritiek moet geven. Ook hsk’s moeten leren hiermee om te gaan. Wel is het belangrijk de kritiek op een opbouwende manier te brengen om extra stress te vermijden. Leg uit hoe leerkrachten je kind kunnen helpen en besteed niet teveel aandacht aan het “anders” zijn. Extra aandacht aan “probleemgedrag” op het moment dat ze overprikkeld zijn, werkt meestal averechts.

Ook in niet overprikkelde toestand, is het vaak moeilijk de aandacht van je kind te trekken. Ze horen je wel maar ze zijn in gedachten zo bezig met andere dingen, dat het niet echt tot hen doordringt. Dit is geen onwil. Probeer op een rustige manier hun aandacht te trekken, loop naar hen toe en maak oogcontact of raak ze even aan. Door hard te gaan praten of boos te worden, maak je ze juist aan het schrikken en horen ze helemaal niet meer wat je te zeggen hebt.

Sociale ondersteuning
Het is belangrijk je kind te ondersteunen en te coachen in het sociale gebeuren als dit niet vanzelf gaat. Praat met de leerkrachten over het gedrag op school en probeer knelpunten op tijd te signaleren. Voor hsk’s geldt nog meer dan voor andere kinderen, dat ze liefst goed geaard** door het leven gaan. Als ze goed geaard zijn, zijn ze minder snel overprikkeld, zitten ze beter in hun vel, ofwel zijn ze zelfverzekerder. Zo’n kind zal ook gemakkelijker contact met leeftijdsgenootjes maken en minder snel afhaken bij het sociale gebeuren.

*hsk: Hoog Sensitief Kind.
**geaard: in contact met je lichaam, je innerlijk en stevig verankerd in de realiteit.